ผ้าซิ่น อัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่น

ผ้านุ่งของผู้หญิง มีลักษณะที่แตกต่างกันไปตามท้องถิ่นตั้งแต่ขนาดการนุ่ง และลวดลายบนผืนผ้า โดยมีการสวมใส่ในประเทศลาวและประเทศไทย โดยเฉพาะทางภาคเหนือและภาคอีสานของไทย  คือ คำจำกัดความหรือคำนิยามของ ผ้าซิ่น ซึ่งมีการผลิตในแต่ละท้องถิ่นที่ต้องการสืบทอดภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น และพัฒนาลวดลายที่ถักทอลงบนผ้าโดยอาศัยความเชื่อและการดำเนินชีวิตประจำวันให้มีความสวยงามพร้อมทั้งสืบทอดตลอดจนแฝงไว้ด้วยคติธรรมต่างๆ  เพื่อเป็นเครื่องเตือนใจ  โดยเฉพาะผ้าซิ่นลาว หรือสิ้นในภาษาลาว ผ้าซิ่นใช้นุ่งในโอกาสพิเศษ เช่น ในพิธีกรรม ไปทำบุญที่วัดซึ่งจะต่อตีนซิ่นด้วยผ้าทอพิเศษด้วยเทคนิคการ “จก” มีการตกแต่งลวดลายงดงามกว่าปกติ เรียกว่า “ผ้าซิ่นตีนจก”

       ผ้าซิ่นของไทยแบ่งได้เป็นสองลักษณะ คือ ผ้าซิ่นสำหรับใช้ทั่วไป มักจะไม่มีลวดลาย ทอด้วยผ้าฝ้ายหรือด้ายโรงงานอาจใส่ลวดลายบ้างเล็กน้อยในเนื้อผ้า อีกแบบหนึ่งคือ ผ้าซิ่นสำหรับโอกาสพิเศษมักจะทอด้วยความประณีต มีการใส่ลวดลาย สีสันงดงาม และใช้เวลาทอนานนับแรมเดือน ขนาดและลักษณะของผ้าซิ่นนั้นขึ้นกับฝีมือ รสนิยม รูปแบบการทอในแต่ละท้องถิ่น และยังขึ้นกับขนาดของกี่ทอด้วย การทอผ้าด้วยกี่หน้าแคบ จะได้ผ้าที่แคบ ผ้าซิ่นสำหรับใช้จริงจึงต้องนำมาต่อเป็นผืนให้กว้างขึ้น อย่างไรก็ตาม ผ้าซิ่นในปัจจุบันจะทอด้วยกี่หน้ากว้าง ไม่ต้องต่อผืนอย่างในสมัยโบราณ  ทั้งผ้าซิ่นลาวและไทย  ซึ่งผ้าซิ่นส่วนมาก มีโครงสร้างคล้ายกัน คือ ประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ดังนี้

       หัวซิ่น เป็นส่วนบนสุดของซิ่น ไม่นิยมทอลวดลาย บางแห่งใช้ผ้าขาวเย็บเป็นหัวซิ่นและเหน็บพกไว้

       ตัวซิ่น เป็นส่วนหลักของซิ่น อาจมีการทอลวดลายบ้างเล็กน้อยในลักษณะของลวดลายที่กลมกลืน มักเป็นสีเดียวตลอด

       ตีนซิ่น เป็นส่วนสุดของซิ่น บางท้องถิ่นนิยมทอลวดลายเป็นพิเศษ สำหรับตีนซิ่นโดยเฉพาะ แคบบ้าง กว้างบ้าง เช่น ซิ่นตีนจก ขณะที่ซิ่นของชาวอีสาน จะใส่ตีนซิ่นแบบแคบ ๆ

       ผ้าซิ่นลาว ถือเป็นชุดอันมีความสำคัญเป็นพิเศษ เป็นชุดประจำชาติของชาวลาวลุ่ม สามารถสวมใส่ได้ทุกวัยและนุ่งได้ทุกสถานที่  เมื่อมีงานสำคัญ สตรีลาวมักนุ่งซิ่นพร้อมกับสไบหรือเรียกว่า ผ้าเบี่ยง ซึ่งมักมีสีหรือลวดลายคล้ายคลึงกับซิ่นเพื่อให้ใส่แล้วดูเข้ากันกับซิ่น        ในปัจจุบัน  ผ้าซิ่นลาว  ถูกนำมาจำหน่ายตามร้านต่างๆ มากมาย  หรืออาจสั่งผ่านเว็บไซต์ที่ https://foy.asia/  ที่มีให้เลือกหลายเนื้อผ้า  หลากรูปแบบ ด้วยลวดลายที่สวยงาม ซึ่งลายที่ถูกถักทอออกมาจากความคิดสร้างสรรค์นี้เอง  ทำให้ผ้าซิ่นถูกจับจองอย่างรวดเร็ว  อาจเป็นเพราะการนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างมากมายรวมถึงต้องการเก็บสะสมไว้เพื่อให้รุ่นลูกหลานได้เห็นถึงความสำคัญของหัตถกรรมพื้นบ้านผืนแล้วผืนเล่า

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *